Февраль 2023

Қисқача тавсифи Функционал коммуникацияни машқ қилдириш – коммуникатив функцияга эга бўлган номақбул хулқни худди шундай функцияга эга бўлган мақбул коммуникация усуллари билан алмаштиришга қаратилган тартиботдир (Купер Д.О., Херон Т.Э., Хьюард У.Л.  Хулқни амалий таҳлили. М.: Практика. 2016). Тренинг (машқ қилдириш) хулқ-атвор функцияси аниқлаганидан сўнг амалга оширилади, дифференциал қувватлаш усуллари ва сундириш тартибини ўз ичига олади. […]

Қисқача тавсифи Ижтимоий кўникмаларни ўргатиш — бу РАС га чалинган кишиларга бошқалар билан қандай қилиб тўғри муносабатда бўлишни ўргатиш учун мўлжалланган гуруҳ ёки индивидуал машғулот. Машғулотлар асосий ғоялар ва тушунчаларни ўргатиш, ролли ўйин ёки амалиёт ва ўқувчиларга бошқалар билан ижобий муносабатда бўлишга ёрдам берадиган мулоқот кўникмалари, ўйинлар ва бошқа ижтимоий кўникмаларни эгаллаш ва амалиётда қўллашга

Қисқача тавсифи   Муқобил хулқ-атворни шакллантириш учун самарали ва таъсирчан хулқий аралашув режасини ишлаб чиқиш учун ўқувчининг хулқи тузилиши ва функциясини тушуниш (O’Neill, 1997 йил).   Хулқ-атвор таҳлили Б.Ф. Скиннер томонидан муайян шахснинг хулқий мақсадлари (функциялари) тўғрисида маълумот олиш усули сифатида қўлланилган.   Хулқ-атворнинг асосий функциялари қуйидагилардан иборат: хоҳлаган нарсани олиш, эътиборни жалб қилиш, эътибордан

Қисқача тавсифи   PECS — бу мулоқот (коммуникация) тизими бўлиб, унда гапирмайдиган (ёки жуда ёмон гапирадиган) шахс илтимосини ифодалаш, воқеани шарҳлаш, саволга жавоб бериш ва ҳоказолар учун расм/карточкадан фойдаланади.   Хабар бир ёки бир нечта карточкалар ёрдамида шакллантирилади, кейин улар суҳбатдошга узатилади.   PECSнинг доирасида бола бошқа одамларга яқинлашишга, уларнинг эътиборини жалб қилишга ва расмни

Қисқача тавсифи   Қувватлаш – бу хулқ-атвор ва унинг оқибатлари ўртасидаги боғлиқлик. Қувватлаш ижобий ёки салбий бўлиши мумкин.   Ижобий қувватлаш (positive reinforcement) — инсоннинг бирон хатти-ҳаракати натижасида пайдо бўладиган ва келажакда бундай реакцияларнинг такрорланишига сабаб бўладиган рағбат (қувватловчи*). Ижобий қувватлаш жараёни содир бўлиши учун рағбат инсон учун жозибадор бўлиши лозим.   Салбий қувватлаш (negative

Қисқача тавсифи Яхлит блоклар билан ўргатиш усули (DTT) — бу ўқув бирлиги алоҳида блок (trial) дан иборат бўлган техникадир. Блок йўриқнома, реакция (ўқувчининг жавоби) ва оқибатдан иборат – терапевт кўрсатмаларнинг муваффақиятли бажарилишини мукофотлайди ва муваффақиятсизлик юз берса, хатоларни тузатиш тартиботидан фойдаланади. Кўникмани ўзлаштириш босқичида блокка ишора киритилган. Тренинг давомида бир хил блок кетма-кет бир неча

Қисқача тавсифи Бутунжаҳон мусиқа терапияси федерацияси (World Federation of Music Therapy) таърифига кўра, мусиқа терапияси – ҳаёт сифатини яхшилашга ва жисмоний, ижтимоий, коммуникатив, ҳиссий, интеллектуал ва ақлий қобилиятларини яхшилашга интилувчи шахсий мижозлар, гуруҳлар, оилалар ва жамоалар билан тиббий, таълим ва кундалик шароитларда мусиқа ва унинг элементларини профессионал қўллашдир.   Мусиқа терапиясининг шакллари: Рецептив (пассив) мусиқа

Қисқача тавсифи   Маслаҳат — бу тўғри жавоб бериш эҳтимолини ошириш учун ўқувчига оғзаки, жисмоний, имо-ишора ёки бошқа тарздаги ёрдамдир.   Ўқув кўрсатмаларидан фойдаланишнинг назарий асослари Ч.Б. Ферстером ва Б.Ф. Скиннер томонидан таълимнинг энг самарали усуллари бўйича тадқиқотларнинг бир қисми сифатида ишлаб чиқилган.   Ўқитишнинг қуйидаги турлари ажратилади:   Жисмоний маслаҳат Боланинг қўл ҳаракати ўқитувчининг

Қисқача тавсифи   Ўқитувчининг кўрсатмаси (ёки реакция учун табиий сигнал) ва йўриқ бериш ўртасидаги вақт кечикиши.   Дастлаб, йўриқ кўрсатма берилгандан сўнг дарҳол берилади, аммо кейинги машғулотларда реакция йўриқдан олдинроқ бўлиши учун йўриқ бир неча сонияга кечиктирилади. Агар шу дақиқаларда реакция пайдо бўлса, бу йўриқнинг ҳожати йўқлигини англатади. Агар реакция содир бўлмаса, яна бир йўриқ

Қисқача тавсифи   Сундириш — бу илгари қувватлантирилган номақбул хулқни қувватлантиришни тўхтатиш.   Сундириш тартиботи кирувчи номақбул хулқнинг функциясини аниқлагандан сўнг амалга оширилади ва одатда функционал коммуникация машғулотлари ва мақбул хулқни дифференциал қувватлаш билан бирлаштирилади (Мелешкевич, Эрц, 2014).   Усулнинг мақсадлари/қўлланиш соҳаси Келажакда номақбул хулқ эҳтимолини камайтириш (Мелешкевич, Эрц, 2014)   Мақсадли гуруҳ Қўлланадишан ёш: